Hun sen sẵn sàng mạo hiểm đánh đổi đồng minh lâu đời nhất

Áp lực toàn cầu từ các phương tiện truyền thông độc lập, các tổ chức phi chính phủ và các nhà phê bình lên Thủ tướng Campuchia Hun Sen ngày càng tăng khi đàn áp phe đối lập, ông Hun Sen cũng có nguy cơ mất đi đồng minh thân cận Việt Nam.


Các nhà lãnh đạo châu Á đã bỏ qua chỉ trích, kêu gọi Liên hiệp quốc, Mỹ và EU khôi phục lại đảng Cứu quốc Campuchia CNRP, thả nhà lãnh đạo đang bị bắt giam Kem Sokha. Tuy nhiên, theo các nhà bình luận, quốc gia có tầm ảnh hưởng nhất đang nằm sát Campuchia.
Các thành viên Bộ Chính trị Việt Nam bày tỏ thái độ không hài lòng tại 01 cuộc họp tháng 11 tại Việt Nam, thậm chí còn đề cập việc ông Hun Sen phải từ chức ngay sau bầu cử. Theo các nhà quan sát, cuộc bầu cử sẽ không tự do, không công bằng và cũng không có sự tham gia của phe đối lập.
Một nguồn tin cho biết, Việt Nam cho rằng ông Hun Sen nắm quyền quá lâu và đã đến lúc phải đi.
Một nguồn tin ở Phnom Penh có liên hệ với Việt Nam cho biết, 02 vấn đề gây khó khăn cho Việt Nam là ông Hun Sen có quan hệ gần gũi với Trung Quốc và việc trục xuất công dân Việt Nam khỏi Campuchia.
Theo 01 nguồn tin nội bộ khác, Việt Nam không đồng ý cách ông Hun Sen thanh trừng phe đối lập, lo ngại thế giới sẽ xem cuộc bầu cử vào tháng 7 là giả dối vì chỉ có 01 đảng tham gia và Campuchia sẽ bị cả thế giới cô lập.
Chúng ta có thể thấy khả năng chi phối đất nước Campuchia của quốc gia đồng minh này như thế nào. 02 bên đã có 01 mối quan hệ đặc biệt từ những năm 1970; ông Hun Sen khi đó là 01 chỉ huy của Khmer Đỏ cùng 01 nhóm đồng chí đã vượt biên sang Việt Nam. Sau đó họ cùng quay về Campuchia, Việt Nam tấn công, giải phóng chế độ diệt chủng Pol Pot năm 1979, cung cấp tài trợ kinh tế vì Campuchia đã bị chiến tranh tàn phá và đưa Hun Sen lên nắm quyền.
Giờ đây, Việt Nam đã thay đổi quan điểm về nhà lãnh đạo mà họ đã “cài vào” trước đây. Lý do đầu tiên là Hun Sen đã bị phụ thuộc quá nhiều vào Trung Quốc, bao gồm vốn viện trợ, các khoản cho vay, trợ cấp và hỗ trợ xây dựng cơ sở hạ tầng, bên cạnh các nhà tài trợ lớn khác như Mỹ, EU và Nhật Bản.
Trong những năm gần đây, thương mại giữa Trung Quốc và Campuchia đã tăng gần 30% mỗi năm và đạt 4,8 tỷ USD năm 2016. Đầu tư trực tiếp nước ngoài từ Trung Quốc cao nhất đạt 5,1 tỷ USD cùng kỳ.
Du lịch Trung Quốc đang bùng nổ, với 830.000 du khách năm 2016, tăng 20% ​​so với năm trước. Xuất khẩu lớn nhất của Campuchia là hàng may mặc và giầy dép, với hơn 700.000 nhân công trong các công ty Trung Quốc. Việt Nam chưa bao giờ đạt được mức ảnh hưởng tài chính như Trung Quốc khi đầu tư và thành lập các doanh nghiệp ở Campuchia.
Trung Quốc trợ giúp Campuchia nhưng không đi kèm với các điều kiện dân chủ và nhân quyền như Mỹ và EU, tuy nhiên Bắc Kinh cũng yêu cầu nước này ủng hộ trên trường quốc tế, vì vậy cho nên ông Hun Sen vẫn có thể xoay sở được. Campuchia đã từ chối ký kết thông cáo chung chỉ trích Trung Quốc trên biển Đông khi tổ chức Hội nghị thượng đỉnh Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á (ASEM) năm 2012.
Một số nước Asean, trong đó có Việt Nam, đang tranh chấp lãnh thổ trong khu vực này. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử, sau khi họp thượng đỉnh, ASEAN đã không đưa ra thông cáo chung.
Gần đây, những tranh chấp này đã leo thang khi Việt Nam đã ngừng dự án khai thác dầu ngày 22/03 dưới sức ép của Trung Quốc. Trung Quốc và Campuchia đã tổ chức các cuộc tập trận chung đầu tháng này và tiếp tục gây hấn với Việt Nam.
Nguyên nhân thứ hai khiến Việt Nam mất lòng tin với ông Hun Sen là việc Campuchia sách nhiễu, trục xuất công dân Việt Nam, trong đó có những gia đình đã sống ở đây qua nhiều thế hệ.
Ngày 24/01, các phương tiện truyền thông Campuchia công bố 01 cuộc đàn áp “người nước ngoài bất hợp pháp”, phần lớn là người Việt Nam. Quan hệ Việt Nam-Campuchia luôn biến động. Campuchia từ lâu đã cáo buộc Việt Nam xâm chiếm lãnh thổ từ thời Pháp thuộc và 02 nước vẫn chưa thống nhất đường biên giới.
Khi Việt Nam tấn công Campuchia năm 1979, nhiều người Việt đã đến định cư ở đó để tránh cuộc chiến trên đất nước của họ. Người Campuchia không hài lòng việc này, và họ đã biểu tình với sự lãnh đạo của thủ lĩnh phe đối lập Sam Rainsy. Bây giờ, để giành lấy cử tri trước kỳ bầu cử, Hun Sen cũng áp dụng quan điểm trục xuất người Việt Nam tương tự.
Trung tướng Keo Vanthan, người phát ngôn của Bộ Nội vụ Campuchia cho biết đã thu hồi 9.934 tài liệu, bao gồm sổ gia đình, sổ hộ khẩu, giấy khai sinh, giấy chứng nhận kết hôn, giấy chứng minh nhân dân và hộ chiếu của 6.444 gia đình người nước ngoài.
Năm 2017, Bộ Nội vụ bắt đầu chiến dịch điều tra, phát hiện 76.000 người nước ngoài đang sống ở Campuchia từ 20 quốc gia và 01 số được đưa vào danh sách đen. Ông Vanthan cho biết, đa số người có hồ sơ bất thường là người Việt Nam. Sau đó ông Hun Sen ký 01 sắc lệnh vào tháng 08/2017, trục xuất những người sống, làm việc và có quyền bầu cử trong nước.
Cuộc đàn áp người Việt Nam diễn ra bất chấp việc ông Hun Sen và Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã ký kết 01 thỏa thuận ngày 10/01 tại Hội nghị cấp cao Mekong-Lancang về việc đẩy mạnh tính pháp lý cho người Việt ở Campuchia. Hai nguyên nhân này chính là giới hạn cuối cùng của Việt Nam đối với Campuchia.
Ngày 13/03, ông Hun Sen lần đầu tiên công khai bất đồng quan điểm với Việt Nam và đặt câu hỏi về mối quan hệ 02 nước. Ông nói, “Tôi xin hỏi người bạn Việt Nam rằng có còn đứng về phía tôi và đất nước Campuchia”.
Nhà phân tích chính trị Campuchia Meas Nee, 01 trong số ít người dũng cảm bình luận về các vấn đề chính trị ở nước này cho biết, sự khác biệt giữa Việt Nam và Campuchia góp phần khiến tình hình khu vực thay đổi. 01 nước đang tiến gần tới Mỹ, 01 nước đang tiến dần về phía Trung Quốc, và điều này sẽ ảnh hưởng tới lòng tin của 02 bên. Việt Nam cũng không thể làm gì để ngăn chặn ảnh hưởng của Trung Quốc tại Campuchia. Bất kỳ động thái nào để thúc đẩy thương mại biên giới cũng sẽ ảnh hưởng đến 02 nước. Nhưng Việt Nam có thể làm suy giảm sự ủng hộ ông Hun Sen thông qua các đồng minh trong đảng Nhân dân CPP, 01 biện pháp mà nước này có thể tính đến sau bầu cử vào tháng 7.